پینگ پنگ یا همان تنیس روی میز، ورزشی است که دلهای میلیونها نفر در سراسر جهان را به خود جلب کرده است. از آغاز سادهاش به عنوان یک بازی خانوادگی در انگلستان در اواخر قرن نوزدهم تا تبدیل شدن به یک ورزش المپیکی، تاریخ پینگ پنگ افسانهای و شگفتانگیز است. در این مطلب سفری در زمان خواهیم داشت تا تحولات این ورزش بیزمان را از روزهای اولیه تا محبوبیت کنونی آن مرور کنیم.
تولد پینگ پنگ: تفریحی برای اشراف
ریشههای پینگ پنگ به اواخر قرن نوزدهم در انگلستان باز میگردد؛ جایی که این بازی با الهام از تنیس ظهور کرد و به عنوان یک تفریح محبوب در میان طبقات بالا رایج گردید. در ابتدا این بازی به نام «ویف-واف» شناخته میشد و با تجهیزات سادهای مانند یک توپ سبک سلولوییدی و راکتهایی از جنس چوب پنبه و پوست کاغذی حیوانات انجام میشد. اولین نسخه بازی بر روی میزی موقت، اغلب یک میز ناهارخوری، برگزار میشد که کتابها به عنوان تور به کار میرفتند.
در سال ۱۹۰۱، تولیدکنندهای انگلیسی به نام جیمز گیب بازی را با نام «گوسیما» ثبت اختراع کرد و یک سال بعد، شرکت Jaques & Son این بازی را با نام «پینگ-پنگ» به فروش رساند. این موضوع منجر به تولد انجمن پینگ پنگ شد.

مدت کوتاهی بعد، شرکت مشهور Parker Brothers حق استفاده از نام «پینگ پنگ» را به دست آورد و به شدت بر استفاده از این نام بر هر چیزی غیر از تبلیغ تجهیزات ورزشی خود نهایت نظارت را اعمال کرد. برای دور زدن این محدودیت، اصطلاح «تنیس روی میز» ابداع شد تا مسابقات بدون مشکل برگزار شود. (امروزه، علامت تجاری پینگ پنگ متعلق به شرکت Escalade Sports است) این ماجرا نقطه عطفی در تجاریسازی این ورزش بهشمار میرود و اصطلاح «تنیس روی میز» به سرعت به نام مرسوم این بازی تبدیل شد.

رشد رقابتی تنیس روی میز: از بازی خانوادگی تا ورزش جهانی
با افزایش محبوبیت پینگ پنگ، تجهیزات و قوانین بازی نیز تحول یافتند. توپ سبکتر و بیشتر پرشکننده شد و راکتها بهطوری پیشرفته تر شدند که کنترل و دقت بیشتری را ممکن ساختند. تور نیز به استاندارد درآمد و بازی بر روی میزی با ابعاد رسمی برگزار میشد. در سال ۱۹۲۶، فدراسیون بینالمللی تنیس روی میز (ITTF) تأسیس شد که قوانین و مقررات بازی را تدوین کرد و زمینه را برای رقابتهای بینالمللی فراهم نمود.
اولین مسابقات قهرمانی جهان تنیس روی میز در سال ۱۹۲۶ در لندن برگزار شد و به سرعت ورزش به عنوان ورزشی قانون مند و رقابتی شناخته گردید. در مسابقات اولیه، بازیکنان انگلیسی و مجارستانی سرآمد بودند که به سرعت خود را به عنوان برترین استعدادهای این رشته معرفی کردند. در دهههای پس از آن، تنیس روی میز همچنان محبوبیت یافت و به کشورهای دیگر سراسر جهان سرایت کرد و پیروان بینالمللی بسیاری به خود جذب نمود.
عصر طلایی پینگ پنگ: پدیدهای فرهنگی
دهههای ۵۰ و ۶۰ میلادی اغلب به عنوان «عصر طلایی» پینگ پنگ یاد میشوند، زیرا در این دوران، این ورزش به اوج محبوبیت و اهمیت فرهنگی رسید. در آن زمان پینگ پنگ نه تنها به عنوان یک ورزش رقابتی بلکه به عنوان یک فعالیت تفریحی برای میلیونها نفر در سراسر جهان بهشدت طرفدارانش را به خود جلب کرد. رسانهها نیز به این ورزش روی آوردند و مسابقات پینگ پنگ به صورت زنده پخش میشدند و تماشاگران وسیعی را به خود جذب میکردند.
در همین دوران، پینگ پنگ به نمادی از دیپلماسی تبدیل شد؛ بازیای که رهبران سیاسی و دیپلماتها از آن برای پل زدن بر شکافها و ترویج صلح استفاده میکردند. مشهورترین نمونه این دیپلماسی، «دیپلماسی پینگ پنگ» بین ایالات متحده و چین در اوایل دهه ۷۰ بود؛ زمانی که تیم پینگ پنگ آمریکا از چین بازدید کرد و با تیم ملی چین دیدار و بازی نمود. این رویداد نقطه عطفی در روابط بین ایالات متحده و چین محسوب شد و به عنوان لحظهای کلیدی در گشودن چین به روی جهان دیده شد.
رویای المپیکی: تنیس روی میز به جمع برترین رویدادهای ورزشی جهان پیوست
وضعیت رقابتی پینگ پنگ در دهههای پس از آن به رشد خود ادامه داد و در سال ۱۹۸۸، این ورزش رسماً به عنوان یکی از رشتههای المپیکی به رسمیت شناخته شد. اولین رقابت المپیکی تنیس روی میز در بازیهای تابستانی ۱۹۸۸ در سئول برگزار شد و این رویداد با استقبال گستردهای همراه بود؛ جمعیتی عظیم جذب بازیها شده و بهترین بازیکنان از سراسر جهان همتراز هم دیدار کردند. از آن زمان، پینگ پنگ به یکی از پایههای اصلی بازیهای المپیکی تبدیل شده است.
یو نام کیو در المپیک ۱۹۸۸ سئول، اولین مدال طلای تک نفره مردان تنیس روی میز را کسب کرد.
عصر مدرن پینگ پنگ: بازی برای همه
امروزه پینگ پنگ همچنان با شکوفایی ادامه دارد و میلیونها نفر در سراسر جهان از این ورزش در خانهها، مدارس و باشگاههای ورزشی لذت میبرند. بازی تحول یافته و فناوریهای نوینی همچون ماشینهای اتوماتیک پرتاب توپ و راکتهای پیشرفته، آن را آسانتر و در دسترستر از همیشه کردهاند. همچنین این ورزش بهتدریج متنوعتر میشود؛ بازیکنانی از تمامی سنین، جنسیتها و اقوام در آن مشارکت میکنند و در بالاترین سطوح رقابت میکنند.
این تاریخچه شگفتانگیز نشان میدهد که چگونه یک بازی خانوادگی ساده میتواند به یک پدیده جهانی بدل شود و همچنان الهامبخش نسلهای جدید باشد.
رویدادهای مهم در تاریخ پینگ پنگ
- ۱۸۹۰: معرفی اولین بازی تنیس روی میز توسط دیوید فاستر
- ۱۸۹۷: اولین مسابقات ملی در مجارستان
- ۱۸۹۹: تأسیس اولین باشگاه پینگ پنگ آلمان
- ۱۹۰۱: معرفی توپ سلولوئیدی
- ۱۹۰۲: اختراع راکت با لاستیک دانه دار
- ۱۹۲۱: تأسیس انجمن تنیس روی میز
- ۱۹۲۵: بنیاد DTTB و اولین مسابقات ملی آلمان
- ۱۹۲۶: اولین جام جهانی و بنیاد ITTF
- ۱۹۲۹: Fred Perry به عنوان قهرمان جهان شناخته شد
- ۱۹۳۶: تأسیس قوانین یکسان توسط ITTF
- ۱۹۳۷: ممنوعیت پیچ دادن به توپ با انگشت هنگام سرویس زدن
- ۱۹۳۹: ریچارد برگمن به عنوان قهرمان جهان شناخته شد
- ۱۹۴۸: Richard Bergmann دوباره به عنوان قهرمان جهان شناخته شد
- ۱۹۴۹: Johnny Leach به عنوان قهرمان جهان در استکهلم شناخته شد
- ۱۹۵۰: ژاپنیها با استفاده از فوم در راکتهای خود سرعت فوقالعادهای به دست آوردند
- ۱۹۵۱: Johnny Leach در بوداپست به عنوان قهرمان شناخته شد
- ۱۹۷۱: بازدید تاریخی از چین توسط ۱۵ بازیکن پینگ پنگ آمریکایی
- ۱۹۸۸: پینگ پنگ به عنوان یک ورزش المپیک شناخته شد
- ۱۹۹۳: دو بازیکن در 60 ثانیه میتوانند حداکثر 173 توپ را رد و بدل کنند، رکوردی که در سال 1993 توسط جکی بلینگر و لیسا لوماس ثبت شده است.
- ۱۹۹۴: دیپلماسی پینگ پنگ در فیلم فارست گامپ به تصویر کشیده شد
- ۲۰۰۰: پس از المپیک سیدنی ۲۰۰۰، ITTF برای جذابنمایی ورزش روی تلویزیون، توپهای ۳۸ میلیمتری را با توپهای ۴۰ میلیمتری جایگزین کرد و بازی را از ۲۱ امتیاز به ۱۱ امتیاز تغییر داد.
- ۲۰۰۵: تعداد بازیکنان پینگ پنگ در جهان به بیش از ۲۶۰ میلیون نفر رسید
- ۲۰۱۶: ۵۵۲ میلیون نفر مسابقات پینگ پنگ المپیک را در ریو دو ژانیرو تماشا کردند
- ۲۰۱۷: ثبت رکورد طولانیترین مسابقه تنیس روی میز در سال ۲۰۱۷ که به مدت ۱ ساعت و ۳۲ دقیقه طول کشید.
تاریخچه پینگ پنگ در ایران
تاریخچه پینگ پنگ در ایران داستانی جذاب و مملو از اتفاقات مهم است. این ورزش از سال ۱۳۱۷ در شهرهایی مانند آبادان، مسجد سلیمان و آغاجری آغاز به جریان یافت. در آن زمان، خارجيان و افسران انگليسی در این مکانها جمع میشدند و اولین قدمهای پینگ پنگ در ایران برداشته شد.
در سال ۱۳۲۴، برای اولین بار مسابقات باشگاهی با حضور خارجیان مقيم ایران برگزار شد که نشان از علاقه روزافزون مردم به این ورزش داشت. این مسابقات موجب شد تا پینگ پنگ به سرعت در کشور طرفداران زیادی پیدا کند.
یکی از نقاط عطف تاریخ پینگ پنگ ایران، ورود فدراسیون این رشته به عضویت فدراسیون بینالمللی پینگ پنگ در سال ۱۳۲۶ بود. در همان سال جایزه نخست دوبل آقایان جهان، به نام کاپ ایران، به عنوان نمادی از موفقیتهای این ورزش در سطح بینالمللی در نظر گرفته شد.
در سال ۱۳۳۲، برای اولین بار مسابقات قهرمانی کشور در تهران برگزار شد که موجی از هیجان و شور در بین علاقهمندان ایجاد کرد. سپس در سال ۱۳۴۶، تنیس روی میز از تنیس جدا شد و هر کدام فدراسیون مستقل خود را پیدا کردند. در همین سال، غفور آلبا به عنوان رئیس فدراسیون پینگ پنگ ایران منصوب شد و نقش مهمی در سازماندهی این رشته ایفا کرد.
امروزه در سال ۱۴۰۳، مهرداد علی قارداشی به عنوان رئیس فدراسیون تنیس روی میز ایران فعالیت میکند. همچنین اتفاق بهیادماندنی سال ۱۴۰۲ زمانی رخ داد که برادران عالمیان در مرحله یک چهارم نهایی تیم ژاپن را در مسابقات دوبل مقابل ایران قرار گرفتند و با نتیجه ۳-۰ موفق به پیروزی شدند.
این تاریخچه نشان میدهد که چگونه پینگ پنگ در ایران از یک فعالیت ساده شروع شد و به یک ورزش محبوب و موفق تبدیل گردید.
منابع:
