در تنیس روی میز مدرن، "چوب راکت" (Blade) تنها یک وسیله نیست؛ بلکه ترکیبی از مهندسی مواد و طبیعت است. هر لایه چوب با ضخامت، چگالی و سختی متفاوت، نقش خاصی در ارکسترِ ضربات شما ایفا میکند. بسیاری از بازیکنان تنها با نامهایی مثل "کربن" آشنا هستند، اما راز اصلی در چوبهای طبیعی نهفته است که این الیاف مصنوعی را احاطه کردهاند.
در این مقاله مرجع از سورن اسپرت، ما به عمق تار و پود راکتها میرویم و چوبهای سخت و لوکس مثل آبنوس، رزوود و گردو را در کنار چوبهای کلاسیک لیمبا، آیوس، کوتو، هینوکی و بالسا بررسی میکنیم. همچنین ساختار چند راکت مشهور بازار را زیر ذرهبین خواهیم برد.
بخش اول: دایرهالمعارف چوبهای راکت (Soft, Medium, Hard)
چوبها بر اساس سختی (Janka Hardness) و رفتاری که در برخورد با توپ دارند، دستهبندی میشوند:
گروه اول: چوبهای نرم و نیمهسخت (کنترل و احساس)
۱. لیمبا (Limba): استاندارد طلایی اروپا
- ویژگی: چوبی آفریقایی با سختی متوسط و منافذ ریز.
- عملکرد: ایجاد "زمان مکث" (Dwell Time) بالا برای تولید پیچ (Spin). صدای بم و احساس لرزش طبیعی.
- کاربرد: لایه بیرونی راکتهای مخصوص سبک بازی تاپاسپین (پیچ رو).
- درجه سختی جانکا: 670lbf
چوب لیمبا که خاستگاه آن غرب آفریقاست، چوب کلاسیک اروپایی برای سبک تاپاسپین محسوب میشود (در حالی که چوب "هینوکی"، چوب کلاسیک آسیایی برای این سبک است). لیمبا با وجود سنگینی و سرعت بالا، خاصیت فنری ندارد و همان حس نرمی و کنترل فوقالعادهای را به دست میدهد که بازیکنان مدرن تاپاسپین امروزی به آن نیاز دارند.
این چوب نسبت به چوبهای "هینوکی" یا "کوتو" سبکتر و نرمتر است. رنگ چوب لیمبا با گذشت زمان تغییر میکند؛ به همین خاطر، گاهی تشخیص آن تنها از روی رنگ کار دشواری است. با وجود اینکه لیمبا ذاتا چوب نرمی است، اما به تنهایی نمیتواند حس نرمی به تیغه (راکت) ببخشد؛ در واقع، اگر در کنار لایههای دیگر قرار گیرد، یک راکت لیمبا میتواند حسی سخت و سفت داشته باشد.
لیمبا ویژگیهای صوتی (آکوستیک) بینظیری دارد و هنگام استفاده در کنار رویههایی که اثر "چسب سرعت" دارند، صدای «کلیک» دلنشینی تولید میکند. لرزش و انعطافپذیری این چوب بسیار مورد پسند بازیکنان سبک تاپاسپین است. همچنین، هرچه ضخامت لایهی لیمبا بیشتر باشد، توان ضربهزنی راکت نیز افزایش مییابد.
به عنوان مثال چوب راکت باترفلای پریموراک OFF از 5 لایه تشکیل شده است و در لایه های اول (بیرونی)، دوم، چهارم و پنجم (بیرونی) از چوب لیمبا استفاده می کند.
۲. هینوکی (Hinoki): سروِ امپراتور
- ویژگی: چوب ژاپنی (درخت سرو) با بوی لیموی خاص.
- عملکرد: ترکیبی جادویی از نرمی و قدرت انفجاری. در ضربات آرام "کرهای" است و در ضربات محکم مثل "منجنیق" عمل میکند.
- کاربرد: لایه بیرونی راکتهای کربنی لوکس (مثل ساردیوس) یا راکتهای تکلایه.
- درجه سختی جانکا: 590lbf
این چوب باکیفیت و بهراحتی در دسترس است. هینوکی معمولاً در ترکیب با چوبهایی که ویژگیهای بازی مشابهی دارند، مانند "آیوس" (Ayous)، "زبانگنجشک" (Ash) و انواع چوب "کاج"، بهترین عملکرد را از خود نشان میدهد.
این چوب عطر خوشایندی دارد، هرچند گونهی افسانهای آن یعنی "کیسو هینوکی" (Kiso Hinoki) هم بسیار کمیاب و هم فوقالعاده گرانبهاست. هینوکی که چوب تهاجمی کلاسیک آسیایی محسوب میشود، چندین دهه است که به دلیل ترکیب منحصربهفرد "سرعت و نرمی"، مورد توجه و محبوبیت بازیکنان حملهای قرار دارد.
چوب راکت ساردیوس، یکی از چوب های محبوب باترفلای، از 5 لایه تشکیل شده است که در لایه های اول و پنجم (لایه بیرونی) از چوب هینوکی استفاده می کند.
۳. آیوس (Ayous): منعطف و سبک
- ویژگی: سبکوزن با ساختار اسفنجی اما محکم.
- عملکرد: جاذب ارتعاش و بسیار فنری.
- کاربرد: عمدتاً هسته مرکزی (Core) یا لایههای میانی.
- درجه سختی جانکا: 430lbf
این چوب نرم است و عمدتاً به عنوان لایهی بیرونی (سطحی) استفاده میشود و با بسیاری از چوبهای دیگر به خوبی ترکیب میشود. آیوس چوبی سبکوزن و منعطف است که برای سبک بازی کانتر درایو (Counterdrive) در نزدیک میز، انتخابی عالی به شمار میرود. استفاده از آیوس برای حفظ سبکی هستهی مرکزی راکت بسیار مفید است، بدون اینکه مانند چوب "بالسا" بیش از حد و غیرعادی سبک باشد.
چوب راکت باترفلای فالسیما در لایه های 2 و 4 از چوب آیوس استفاده کرده است.
4. کایری یا پالونیا (Paulownia)
چوبی که جایگزین مدرنتری برای آیوس در راکتهای جدید شده است. (مخصوصاً راکتهای کربن دار باترفلای)
- ویژگیها:
- سختی: سفتتر از آیوس اما سبکتر.
- وزن: بسیار سبک.
- دوام: مقاومت بالایی در برابر تاب برداشتن دارد.
- محل قرارگیری: تقریباً همیشه هسته مرکزی (Core).
- مناسب برای: راکتهای سرعتی کربنی (مثل سری Viscaria یا Timo Boll ALC).
- درجه سختی جانکا: 300lbf
کایری در واقع نام ژاپنی درخت پالونیا است. این چوب سبکوزن و نرم است، اما در عین حال در برابر پیچش (تابخوردگی) استحکام و سختی بالایی دارد و عمدتاً به عنوان لایهی مرکزی یا همان هسته (Core) در ساخت راکت استفاده میشود.
تقریباً تمام راکتهای پینگپنگ برند باترفلای که در ژاپن تولید میشوند، دارای هستهای از جنس چوب کایری هستند. این چوب نسبت به چوب "بالسا" بادوامتر، سنگینتر و سختتر است؛ و همین موضوع یکی از دلایل اصلی است که باعث شده راکتهای باترفلای نسبت به محصولات سایر شرکتهای تولیدکننده، وزن بیشتری داشته باشند.
چوب راکت باترفلای ویسکاریا، 7 لایه است و وزنی حدود 85 گرم دارد و در هسته مرکزی خود، از چوب پالونیا استفاده می کند.
چوب راکت باترفلای تیموبول ALC هفت لایه است و وزنی حدود 84 گرم دارد و در هسته مرکزی خود، از این چوب استفاده می کند.
۴. اسپروس (Spruce): انتقالدهنده حس
- ویژگی: نوعی کاج با رگههای مشخص عمودی.
- عملکرد: مانند فنر عمل میکند و انرژی را از لایه بیرونی به هسته منتقل میکند.
- کاربرد: معمولاً لایه دوم (زیر لایه بیرونی) در راکتهای کلاسیک.
- درجه سختی جانکا: 700-730 lbf
چوب صنوبر معمولی (Common Spruce) بومی مناطق سردسیر اروپاست. از لایههای صنوبر برای ایجاد سرعت بیشتر استفاده میشود؛ این لایهها هنگام ضربه زدن به توپ، صدای رسا و حس خوبی ایجاد میکنند. با این حال، اگر این لایه بیش از حد به رویه (لاستیک راکت) نزدیک باشد، شدت صدا و حس ضربه بیش از حد تقویت شده و از میزان پیچدهی (Spin) توپ کاسته میشود؛ به همین دلیل، بهتر است صنوبر به عنوان لایهی زیرین (در زیر لایهی سطحی) استفاده شود.
۵. بالسا (Balsa): پرِ کاه
- ویژگی: سبکترین چوب تجاری جهان با چگالی بسیار پایین. بسیار نرم و منعطف.
- عملکرد: در دفاع، انرژی توپ را میکشد (ترمز میکند) و در حمله سبک است. زمان ماندگاری بیشتر توپ روی سطح راکت (dwel time)
- سبک بازی: مناسب برای کسانی که لوپ و چاپ می زنند و می خواهند پیچ زیادی ایجاد کنند.
- کاربرد: هسته ضخیم راکتهای سبک یا راکتهای مخصوص رویه های دانه دار (Pips-out).
- درجه سختی جانکا: 67lbf
بالسا چوبی بسیار سبک، نرم، متخلخل و دارای خاصیت فنری است که در لحظه برخورد توپ، رفتاری غیرخطی از خود نشان میدهد؛ به این معنا که ضربات محکم و مستقیم، باعث ایجاد خاصیت جهندگی (پرتاب) بسیار شدیدی میشود، در حالی که در تماسهای آرام یا مماس، بازگشت توپ بسیار کنترلشدهتر است. تفاوت عملکرد بالسا در این دو حالت، بسیار فراتر از آن چیزی است که انتظار میرود.
این چوب به راحتی در دسترس است، اما معمولاً در عرضهای مورد نیاز برای ساخت تیغهی راکت یافت نمیشود، بنابراین برای رسیدن به پهنای مناسب، غالباً نیاز به چسباندن قطعات در کنار یکدیگر است. بالسا به دلیل شکنندگی بالایی که دارد، عمدتاً در لایهی مرکزی (هسته) و در موارد نادر به عنوان لایهی دوم استفاده میشود. همچنین اگر سطح این چوب با "سیلر" (آببندی) پوشانده نشود، خیلی زود مستهلک شده و کیفیت خود را از دست میدهد.
یک هستهی ضخیم از جنس بالسا معمولاً منجر به تولید راکتهای حملهای بسیار پرقدرت و فنری میشود. به دلیل نرمی زیاد، این چوب اجازه میدهد توپ در راکت فرو برود که این امر باعث افزایش Dwell Time (زمان ماندگاری توپ روی راکت) میشود؛ ویژگیای که برای بازیکنان "لوپزن" و "کاتکش" (دفاعی) که به دنبال تولید پیچِ زیاد هستند، بسیار ایدهآل است. همچنین، نرمی و رفتار غیرخطیِ بالسا، آن را برای بازیهای فریبنده و ایجاد تغییر در میزان پیچ توپ بسیار کاربردی میکند.
چوب راکت باترفلای بالسا کربو X5 که یک چوب 5 لایه است و وزنی حدود 83 گرم دارد، در هسته مرکزی خود از چوب سبک بالسا استفاده می کند.
چوب راکت یینهه T11 با وزن تقریبی 75 گرم نیز در لایه مرکزی از چوب بالسا استفاده می کند و در رده چوب های سبک محسوب می شود.
گروه دوم: چوبهای سخت (سرعت، قدرت و قوس کم)
این چوبها در سالهای اخیر و با ممنوعیت چسب سرعت، برای جبران سرعت راکتها محبوب شدهاند.
۶. کوتو (Koto): انتخاب مهاجمین دقیق
- ویژگی: چوبی سفت با بافت متراکم.
- عملکرد: زمان مکث کوتاه، بازگشت سریع توپ، حس ترد و خشک (Crisp). مناسب برای بلاک و کانترهای سریع.
- کاربرد: لایه بیرونی اکثر راکتهای پرفروش باترفلای.
- درجه سختی جانکا: 940lbf
کوتو چوبی سخت است که معمولاً در لایههای بیرونی بسیار نازک به کار میرود تا راکتی سریعتر و سفتتر ایجاد کند. این چوب برای بازیکنانی که به هر دو تکنیک "لوپ" (Loop) و "کانتر" (Counter) متکی هستند، گزینهای عالی است.
استفاده از کوتو در لایههای سطحی باعث میشود که بلاکهای سریع و دقیق و همچنین ضربات محکم، با تماس تیزتر توپ و بازگشت سریعتر همراه باشند.
چوب راکت های فن ژن دونگ سوپر ZLC و تیموبول ALC از چوب کوتو در لایه بیرونی خود استفاده می کنند.
۷. گردو (Walnut): تعادل سختی
- ویژگی: چوبی سخت، تیره و با چگالی بالا.
- عملکرد: سختتر از کوتو و لیمبا. قوس توپ را پایین میآورد و سرعت خطی بالایی میدهد. برای بازیکنانی که اسمشهای قدرتی میزنند عالی است.
- درجه سختی جانکا: 940-1220 lbf (بسته به نژاد)
چوبی تیرهرنگ که سریع، سخت و گرانقیمت است. این چوب به عنوان لایهی بیرونی (سطحی) به کار میرود و در ترکیب با یک هستهی نرم، عملکرد بسیار خوبی از خود نشان میدهد.
لایه بیرونی چوب راکت یاساکا ما لین اکسترا آفنسیو از جنس چوب گردو می باشد.
۸. رزوود (Rosewood): لوکس و وحشی
- ویژگی: چوبی بسیار سخت، زیبا و با رنگ متمایل به قرمز/قهوهای.
- عملکرد: سرعت بسیار بالا، اما برخلاف کربن، حس چوب طبیعی را حفظ میکند. کنترل آن دشوار است و نیاز به تکنیک بالا دارد.
- کاربرد: راکتهای سری Stiga Rosewood (برای جایگزینی کربن).
- درجه سختی جانکا: 2600 lbf
۹. آبنوس (ابونی): الماس سیاه
- ویژگی: یکی از سختترین و سنگینترین چوبهای دنیا. سطحی صیقلی و بسیار سفت دارد.
- عملکرد: نهایت سرعت در یک راکت تمام چوب. قوس توپ بسیار کم (تخت) است. خطا را نمیبخشد اما قدرت ویرانگری دارد.
- کاربرد: لایه بیرونی راکتهای سری استیگا ابونی مثل Ebenholz NCT V و Emerald VPS V.
- درجه سختی جانکا: 3080 lbf
بخش دوم: کالبدشکافی راکتهای مشهور
در این بخش، ساختار دقیق راکتهایی که نام بردید را بررسی میکنیم تا ببینید لایههای بالا چگونه در عمل ترکیب میشوند.
۱. یاساکا مالین کربن (Yasaka Ma Lin Carbon)
"افسانه تعادل"
- ساختار: 5 لایه چوب + 2 لایه کربن.
- لایه بیرونی: لیمبا (Limba).
- لایه میانی: فیلیس کربن (Fleece Carbon) + آیوس.
- هسته: آیوس (Ayous).
۲. باترفلای ویسکاریا (Butterfly Viscaria)
"پدر راکتهای مدرن"
- ساختار: 5 لایه چوب + 2 لایه آریلات کربن.
- لایه بیرونی: کوتو (Koto).
- لایه دوم: آریلات کربن (ALC).
- لایه میانی: لیمبا.
- هسته: کایری.
- تحلیل: ترکیب کوتو (سفتی و سرعت) با ALC (جذب لرزش) و هسته سبک کایری، این راکت را به استاندارد جهانی برای بازیکنان تهاجمی تبدیل کرده است.
شما میتوانید برای مشاوره تخصصی در مورد ترکیب این چوبها با رویههای مناسب، با کارشناسان سورن اسپرت تماس بگیرید.